BANJALUKA – Jedna sekunda nepažnje i jedna pogrešna odluka za volanom mogu zauvijek promijeniti nečiji život, a podaci pokazuju da su mladi vozači jedna od posebno rizičnih kategorija učesnika u saobraćaju.
Najveći rizici za mlade vozače
- Neprilagođena i nepropisna brzina
- Nedostatak vozačkog iskustva
- Korištenje mobilnog telefona
- Vožnja pod dejstvom alkohola ili psihoaktivnih supstanci
- Loša procjena saobraćajne situacije
- Sporije reagovanje u kritičnim situacijama
Na putevima Republike Srpske u prvih sedam mjeseci ove godine evidentirano je 1.499 saobraćajnih nezgoda u kojima su učestvovali mladi vozači, odnosno vozači do 21 godine ili oni sa do tri godine vozačkog iskustva, podaci su MUP-a RS.
Najčešća greška mladih vozača
Iz Agencije za bezbjednost saobraćaja RS upozoravaju da se kao najčešća greška mladih vozača koja dovodi do saobraćajnih nezgoda izdvaja neprilagođena i nepropisna brzina.
Brzina ključni faktor
Posebno zabrinjava podatak da je brzina bila osnovna greška u osam saobraćajnih nezgoda sa smrtno stradalim licima, dok je u još 24 nezgode sa teško povrijeđenim licima upravo brzina bila ključni faktor.
„Ovi podaci pokazuju da brzina kod mladih vozača nije samo čest faktor nastanka nezgoda, već i faktor koji znatno utiče na težinu njihovih posljedica“, navode iz Agencije.
Pored brzine, kao značajan rizik izdvajaju i nedostatak vozačkog iskustva, koji može uticati na sposobnost procjene saobraćajne situacije, prepoznavanje opasnosti, prilagođavanje brzine i pravovremeno reagovanje u kritičnim situacijama.
Mladi vozači
Iz Agencije ističu da, iako mladi vozači učestvuju u određenom broju saobraćajnih nezgoda, u najvećem procentu upravo oni snose odgovornost za njihov nastanak.
Korištenje mobilnog telefona
„Dodatni rizik predstavlja i korištenje mobilnog telefona tokom vožnje, jer odvlači vizuelnu, manuelnu i kognitivnu pažnju vozača. Ipak, njegov stvarni udio u nastanku nezgoda teško je precizno utvrditi, zbog čega, kako navode, nije opravdano određivati procenat nezgoda koje su direktno izazvane korištenjem telefona“, navode oni.
Kada je riječ o mogućim rješenjima, iz Agencije smatraju da bi kod mladih vozača trebalo razmatrati dodatne mjere i ograničenja tokom prvih godina samostalnog upravljanja vozilom.
Među mjerama koje bi mogle dati najbolje rezultate izdvajaju strožu kontrolu prekoračenja brzine, nultu toleranciju na vožnju pod dejstvom alkohola i psihoaktivnih supstanci, zabranu korištenja mobilnog telefona tokom vožnje i kontinuirano praćenje prekršaja mladih vozača.
Represivne mjere
Međutim, represivne mjere, kako ističu, nisu dovoljne same po sebi.
„Potrebno je unaprijediti i praktičnu obuku mladih vozača, kao i njihovo postepeno sticanje iskustva u različitim uslovima vožnje, uključujući noćnu vožnju, nepovoljne vremenske uslove i situacije koje zahtijevaju pravilno reagovanje u opasnosti“, navode oni.
„Najbolje rezultate ne bi dala jedna pojedinačna mjera, već kombinacija edukacije, postepenog sticanja iskustva, preventivnog djelovanja i efikasne kontrole ponašanja mladih vozača“, navode iz Agencije.
Savremeni sistemi za pomoć vozaču
U smanjenju rizika svoju ulogu mogu imati i savremeni sistemi za pomoć vozaču. Upozorenje na prekoračenje brzine, automatsko kočenje u slučaju opasnosti, upozorenje na napuštanje saobraćajne trake, praćenje mrtvog ugla i sistemi za praćenje pažnje vozača mogu pomoći u sprečavanju nezgoda ili ublažavanju njihovih posljedica.
Ipak, tehnologija ne može zamijeniti iskustvo i odgovornost za volanom.
Za mlade vozače ona može predstavljati dodatni nivo zaštite, ali samo ako razumiju njenu funkciju i ne posmatraju je kao zamjenu za pažljivu i odgovornu vožnju.
Iz MUP-a RS ranije su kroz preventivne poruke upozorili da iza svakog broja stoji čovjek, nečiji sin, kćerka, brat, sestra ili prijatelj, te podsjetili na posljedice nepromišljenih odluka za volanom.