Srbija se 12. marta prisjeća jednog od najmračnijih trenutaka u modernoj istoriji ove zemlje.
Atentat i akcija “Sablja”:
- Atentat izvršen ispred zgrade Vlade Srbije
- Teško ranjen i tjelohranitelj Milan Veruović
- Uvedeno vanredno stanje nakon atentata
- Pokrenuta policijska akcija “Sablja” protiv mafije
- Ulemek i Jovanović osuđeni na 40 godina
Tog dana 2003. godine premijer Srbije Zoran Đinđić ubijen je ispred zgrade Vlade u Nemanjinoj ulici u Beogradu dok je izlazio iz nje.
Atentat je izazvao veliki šok među građanima i snažno odjeknuo u regionu i svijetu.
Đinđić je bio lider Demokratske stranke i prvi demokratski izabrani premijer nakon pada režima Slobodana Miloševića.
Đinđić, dugogodišnji lider Demokratske stranke, prvak DOS-a, prva ličnost promjena 5. oktobra 2000. godine, imao je tada 50 godina, prenio je ranije RTS.
Atentator pucao iz zasjede
Njegov mandat obilježen je brojnim reformama, modernizacijom države i naporima da se Srbija približi Evropskoj uniji.
Bio je poznat po odlučnosti i viziji promjena, uključujući borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala.
Atentator je pucao iz zasjede dok je Đinđić izlazio iz zgrade Vlade, a napad je zatekao brojne svjedoke.
Đinđić je pogođen hicem u grudi, u dvorištu zgrade Vlade Srbije, u 12.25. Njegov tjelohranitelj Milan Veruović je tom prilikom teško ranjen.
Đinđić je odmah prevezen u Urgentni centar, gdje je pokušana reanimacija, ali premijer nije preživio napad.
Njegovo ubistvo je promijenilo Srbiju i ostavilo duboku prazninu u političkom i društvenom životu ove zemlje.
Nekoliko sati nakon što je Đinđić ubijen, u Srbiji je proglašeno vanredno stanje, koje je trajalo sve do 22. aprila te godine.
Ubrzo nakon atentata na Đinđića, policija je pokrenula veliku akciju “Sablja” i uhapsila više pripadnika tada raspuštene Jedinice za specijalne operacije (JSO) i članova “zemunskog klana”.
Više od 11.000 uhapšenih
Policija je u akciji “Sablja” uhapsila više od 11.000 osoba, među kojima pripadnike “zemunskog” i drugih kriminalnih klanova, političare, visoke vojne oficire, nosioce pravosudnih funkcija i neke estradne ličnosti.
Među glavnim počiniocima bili su Milorad Ulemek Legija, glavni organizator, i Zvezdan Jovanović, izvršilac atentata, koji su kasnije pravosnažno osuđeni na po 40 godina zatvora, prenijeli su ranije srpski mediji.
Ostali članovi grupe dobili su kazne od osam do 35 godina zatvora, uključujući Aleksandra Simovića, Miloša Simovića, Aleksandra Konstantinovića, Ninoslava Konstantinovića i Sretka Kalinića.
Neki od osumnjičenih bili su u bjekstvu i kasnije su izručeni Srbiji, kao što se dogodilo sa Sretkom Kalinićem, koji je uhapšen u Hrvatskoj i prebačen u Beograd da izdrži kaznu.
Na suđenju 23. maja 2007. godine, Specijalni sud u Beogradu osudio je ukupno 12 osoba za učešće u atentatu, uključujući Ulemeka i Jovanovića, dok su ostali članovi grupe dobili različite kazne zavisno od uloge u zločinu.
Sahranjen u Aleji zaslužnih građana
Suđenja i presude bile su jedan od ključnih koraka u borbi protiv organizovanog kriminala u Srbiji.
Đinđić je sahranjen 15. marta u Aleji zaslužnih građana na Novom groblju u Beogradu.
Na njegovoj sahrani je bilo više od 70 stranih državnih delegacija.
Svake godine na mjestu atentata polažu se vijenci, pale svijeće i odaje počast Đinđiću.