Pitanje bezbjednosti u saobraćaju u Bosni i Hercegovini nezaobilazna je društvena tema s obzirom na to da gotovo svakodnevno možemo čuti loše vijesti o nekoj nezgodi i nesreći na putevima, nerijetko sa smrtnim ishodom.
Najčešći uzroci saobraćajnih nezgoda
- Nedovoljno odstojanje između vozila (16,6%)
- Nepropisna i neprilagođena brzina (12,4%)
- Vožnja unazad (11,7%)
- Nepoštovanje prvenstva prolaza (9,9%)
- Nepravilna strana kretanja (9,3%)
Saobraćajna infrastruktura po brojnim pitanjima je na jako lošem nivou, a na sličnom je, tvrde stručnjaci iz ove oblasti, i saobraćajno obrazovanje onih koji sjedaju za volan.
Jedan od glavnih razloga sve češćih saobraćajki na putevima u BiH je nepropisna brzina, ali ne i najčešći, bar kada je u pitanju Republika Srpska.
Koje su najčešće greške vozača?
Podaci Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske, a koje su “Nezavisnim novinama” dostavljene iz Agencije za bezbjednost saobraćaja Republike Srpske, otkrivaju da je najčešća greška vozača koja utiče na nastanak saobraćajne nezgode – odstojanje između vozila.
To je razlog svake šeste saobraćajne nezgode na putevima koje pokriva MUP Srpske.
Iza toga slijedi nepropisna i neprilagođena brzina, koja je najveći razlog nezgoda sa najtežim posljedicama, odnosno sa smrtno stradalim i teško povrijeđenim.
Ako ovo pretvorimo u brojke, one kažu da se 16,6 odsto saobraćajnih nezgoda u Republici Srpskoj dešava zbog odstojanja, slijedi nepropisna i neprilagođena brzina 12,4 odsto, a zatim vožnja unazad sa 11,7 odsto.
U vezi sa vožnjom unazad, saobraćajke se najčešće dešavaju na parkinzima, uglavnom bez posljedica po ljude, s tim da treba reći da one postoje ukoliko je pješak učesnik nezgoda.
Svaki peti vozač pod dejstvom alkohola
Greške vozača koje dovode do saobraćajki su i nepoštovanje prvenstva prolaza i strane kretanja na putu, a one su u procentima 9,9, odnosno 9,3 odsto, što znači da se svaka deveta saobraćajna nezgoda dešava iz navedenih razloga.
Svakako najporazniji podatak koji nam je dostavljen iz Agencije za bezbjednost saobraćaja je da je skoro svaki peti vozač koji učestvuje u saobraćajnoj nezgodi pod dejstvom alkohola većem od 1,5 g/kg (promila u krvi), preciznije 4,7 odsto.
Brzina odnosi živote
Kada su u pitanju saobraćajne nezgode sa smrtno stradalim i teško povrijeđenim osobama u Republici Srpskoj, nepropisna i neprilagođena brzina u vožnji je glavni uzrok tome.
Naime, između 40 i 45 odsto takvih nesreća je prouzrokovano brzinom.
Agencija za bezbjednost saobraćaja RS u skladu sa Metodologijom za mjerenje i praćenje indikatora bezbjednosti saobraćaja u Republici Srpskoj od 2017. mjeri indikatore bezbjednosti saobraćaja, a između ostalog i broj (procenat) vozila u saobraćajnom toku čiji vozači prekoračuju dozvoljenu brzinu kretanja.
Podaci pokazuju da je u 2025. godini skoro svaki treći vozač putničkih vozila i dostavnih vozila do 3,5 t prekoračio dozvoljenu brzinu kretanja (28,4 odsto vozača).
Ipak, taj broj se u odnosu na 2024. smanjio.
“39,50 odsto vozača putničkih vozila i dostavnih vozila do 3,5 t je prekoračivalo dozvoljenu brzinu kretanja u 2024. Može se konstatovati da postoji trend smanjenja broja vozača koji prekoračuju dozvoljenu brzinu kretanja”, kazali su za “Nezavisne” iz Agencije.
Forto: Sistem obuke se mora mijenjati
O bezbjednosti na putevima u BiH bilo je riječi i u Parlamentarnoj skupštini BiH, gdje je održan okrugli sto pod nazivom “Od vozačke dozvole do ceste: Gdje gubimo bezbjednost?”.
Edin Forto, ministar komunikacija i transporta BiH, tom prilikom je kazao da građani ginu na cestama zbog postojećeg sistema koji mora biti bolji, a za njega je problematična prije svega postojeća obuka vozača.
“U fokusu razgovora bila je analiza postojećeg sistema osposobljavanja kandidata za vozače, posebno zakonskog i podzakonskog okvira koji uređuje obuku, polaganje vozačkog ispita te licenciranje auto-škola i instruktora vožnje”, smatra Forto.
Ćopić: Svaki drugi vozač prekorači brzinu
Ipak, stručnjaci nisu baš saglasni s tim da je u BiH toliko problematična obuka vozača, već prije svega saobraćajno obrazovanje kao formalno obrazovanje.
Nikola Ćopić, vještak saobraćajne struke, ističe da je brzina najveći krivac saobraćajnih nezgoda u BiH i da “svaki drugi vozač na putevima prekorači dozvoljenu brzinu”.
“Drugi veliki problem je broj alkoholisanih učesnika u saobraćaju koji stagnira ili se povećava iz godine u godinu, a ne tako mali broj saobraćajnih nezgoda sa posljedicama po lica se upravo događa usljed prekoračenja dozvoljene brzine kretanja i alkoholisanosti učesnika u saobraćaju”, kaže Ćopić za “Nezavisne novine”.
Ono što se ovdje ne smije izostaviti, dodaje, je i sve veći broj vozača koji koriste mobilni telefon tokom vožnje.
“To povećava vrijeme reagovanja na neku opasnu situaciju koja može da nastane u saobraćaju, a veliki problem postoji i u zakonskoj regulativi koja se tiče obuke i znanja ranjivih učesnika u saobraćaju, mahom biciklista i vozača trotineta”, rekao je Ćopić.